Infantino và khối 54 phiếu châu Phi: cuộc bầu cử FIFA 2027 được định hình trước khi có đối thủ

Ngày 18 tháng 9 năm 2026, một lá thư rời trụ sở Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) ở Cairo, hướng về Zurich. Người nhận là Gianni Infantino, chủ tịch FIFA, 56 tuổi, quốc tịch Thụy Sĩ. Nội dung ngắn gọn như một biên bản hành chính: mời ông dự hội nghị chiến lược của CAF tại Cape Verde, ngày 7 và 8 tháng 10. Reuters đã xem lá thư, và các hiệp hội thành viên xác nhận tính xác thực của nó.

Những khoảnh khắc như thế luôn khiến tôi nghĩ tới một lần VAR rà soát. Trận đấu khựng lại, tiếng khán đài hạ xuống thành tiếng thì thầm, và trong vài giây im lặng ấy, thứ duy nhất còn chuyển động là con số trên màn hình. Ở đây con số là 54: CAF có 54 hiệp hội thành viên trong tổng số 211 lá phiếu tại đại hội FIFA. Nhìn bề ngoài, đó là một lời mời dự hội thảo. Nhìn kỹ, đó là một tuyên bố chính trị được đóng dấu trước khi cuộc đua kịp có ai.

Cuộc bầu cử chủ tịch FIFA dự kiến diễn ra tại Rabat, Maroc, vào tháng 3 năm 2027, với 211 hiệp hội thành viên tham gia bỏ phiếu. Infantino đã xác nhận sẽ ra tranh cử. Nhưng vị trí của ông vừa hứng cú sốc lớn nhất trong nhiều năm cầm quyền: đề xuất bán tới 20% cổ phần của một pháp nhân nắm quyền thương mại các giải đấu FIFA — bao gồm cả World Cup — cho nhà đầu tư tư nhân đã sụp đổ.

Đề xuất ấy không bị xử lý như một thất bại kinh doanh thông thường. UEFA, AFC và CONCACAF phản đối quyết liệt. Làn sóng phản đối dẫn tới những tiếng gọi thay đổi người đứng đầu FIFA. Ở chiều ngược lại, châu Phi không phản đối kế hoạch. Sự khác biệt trong phản ứng ấy chính là dấu vết địa chính trị quan trọng nhất của toàn bộ câu chuyện, và tôi theo dõi nó như cách một trọng tài theo dõi đường bóng đi lệch khỏi khung thành.

Người đứng giữa hai dòng nước là Patrice Motsepe, chủ tịch CAF, tỷ phú khai mỏ người Nam Phi và là đồng minh thân cận của Infantino. Vào ngày 18 tháng 9, Ủy ban điều hành CAF bày tỏ ủng hộ Infantino, và một loạt hiệp hội thành viên châu Phi tiếp bước. Điểm đáng lưu ý nằm ở thời điểm: sự ủng hộ được công bố trước khi bất kỳ đối thủ nào lộ diện. Trong chính trị bầu cử, đó không bao giờ là một hành động trung tính.

Số học của 211 lá phiếu

Trong một cuộc bỏ phiếu có 211 thành viên, không ai thắng bằng khẩu hiệu. Người ta thắng bằng số học. Và số học ở đây nghiêng hẳn về phía đương kim chủ tịch: châu Phi là khối thành viên đông nhất trong một liên đoàn duy nhất, và khối ấy đã tuyên bố ủng hộ trước khi cuộc đua mở màn. Ba liên đoàn phản đối Infantino — UEFA, AFC và CONCACAF — ồn ào hơn, nhưng lại phân tán về mặt tổ chức và chưa thống nhất được một cái tên.

Đó là nghịch lý mà bất kỳ ai từng làm công tác tổ chức giải đấu đều nhận ra: tiếng nói lớn nhất không phải là tiếng nói có nhiều phiếu nhất. Một khối ồn ào nhưng chia rẽ về ứng viên yếu hơn một khối im lặng nhưng đã chốt danh sách. UEFA đang tìm kiếm một ứng viên đủ uy tín, và đến thời điểm bài báo của Reuters được đăng, chưa ai xuất hiện.

Có một cảnh báo lịch sử mà tôi không cho phép mình bỏ qua: các kỳ đại hội FIFA trước đây thường chứng kiến sự chia rẽ trong chính lá phiếu châu Phi. Ủng hộ của ban lãnh đạo CAF không ràng buộc được 54 hiệp hội thành viên. Ghế trong ủy ban điều hành và lá phiếu tại đại hội là hai thứ hoàn toàn khác nhau, và lịch sử bóng đá châu Phi đầy những lần các hiệp hội bỏ phiếu độc lập với chỉ đạo từ trung tâm. Đây là điểm mấu chốt: khối 54 phiếu mềm hơn nhiều so với hình ảnh một khối thống nhất mà truyền thông dựng lên.

Từ góc nhìn tổ chức, bản tuyên bố sớm của CAF có một chức năng kép. Thứ nhất, nó hoạt động như một cơ chế điều phối, khuyến khích các hiệp hội thành viên không phá hàng. Thứ hai, nó chặn trước một ứng viên tiềm năng khỏi việc cắm chân vào châu Phi. Khi một liên đoàn đông thành viên nhất đã công khai chọn phe, chi phí chính trị để một ứng viên đến muộn thuyết phục họ đổi ý sẽ tăng vọt.

Vết nứt địa chính trị không phải chuyện nhất thời

Cuộc tranh cãi về bán cổ phần giải đấu đã phơi ra một đường đứt gãy có tính cấu trúc, chứ không phải một sự cố nhất thời. Các nền bóng đá đã có đủ nguồn thu thương mại phản đối việc chuyển nhượng một phần tài sản đỉnh cao của FIFA cho tư nhân. Các liên đoàn đang cần nguồn lực tái phân phối tỏ ra không phản đối. Đường đứt gãy ấy chạy giữa hai nhóm lợi ích khác nhau, và nó sẽ còn hiện diện trong mọi cuộc tranh luận về phân bổ tiền, định dạng giải đấu và suất dự vòng chung kết.

Với người hâm mộ Việt Nam, câu chuyện này gần hơn vẻ ngoài của nó. Việt Nam là thành viên của AFC, một trong ba liên đoàn công khai phản đối đề xuất bán cổ phần và đang tìm ứng viên thách thức Infantino. Lá phiếu của AFC đứng ở phía đối lập, trong khi khối lớn nhất đã đứng về phía đương kim chủ tịch. Bất kỳ thay đổi nào trong cán cân ấy đều có thể chạm tới phân bổ suất dự giải, lịch thi đấu và nguồn hỗ trợ phát triển mà các liên đoàn châu Á đang nhận.

Một chi tiết dễ bị bỏ qua nhưng mang tính kỹ thuật cao: ngày 9 tháng 10, chỉ một ngày sau hội nghị CAF, FIFA tổ chức bản đánh giá World Cup 2026, do Arsène Wenger — hiện là Giám đốc phát triển bóng đá toàn cầu của FIFA — dẫn dắt, xoay quanh xu hướng chiến thuật, công tác trọng tài và khâu tổ chức hậu cần. Toàn bộ huấn luyện viên đội tuyển quốc gia châu Phi được mời tham dự. FIFA vẫn duy trì cơ chế đánh giá này sau mỗi kỳ World Cup kể từ năm 2026, nên về nguyên tắc đây là thủ tục thường niên. Nhưng việc hai sự kiện nằm sát nhau tại cùng một khu vực địa lý tạo nên một gói tiếp cận hoàn chỉnh: một ngày dành cho khung chính trị, một ngày dành cho giá trị kỹ thuật.

Tôi từng dành nhiều năm đếm khung hình và đối chiếu điều luật để giải thích các quyết định gây tranh cãi, và tôi học được rằng thứ tự sắp đặt bao giờ cũng mang thông điệp. Một hội nghị chiến lược đặt trước một buổi chuyển giao kiến thức là cách nói rằng chúng tôi trao cho các ông cả tiếng nói lẫn chuyên môn. Trong bóng đá, ai cho nhiều hơn thường là người cần nhiều hơn.

Rủi ro lớn nhất nằm ở đồng hồ, không nằm ở luật

Đọc kỹ câu chuyện này, tôi không thấy một cáo buộc vi phạm quy chế nào. Lá thư mời, sự ủng hộ của ủy ban điều hành, việc xác nhận tái tranh cử, địa điểm Rabat và mốc thời gian tháng 3 đều nằm trong khuôn khổ thông lệ của FIFA. Rủi ro của Infantino thuần túy là rủi ro chính trị, và nó tập trung vào một biến số duy nhất: liệu một ứng viên đủ tầm có xuất hiện trước khi cửa đóng.

Càng về gần ngày bỏ phiếu, chi phí tham chiến càng cao và cơ hội càng hẹp. Việc phe đối lập vẫn chưa có người sau nhiều tháng tìm kiếm có thể phản ánh hai khả năng trái ngược: đường ống nhân sự của họ yếu, hoặc họ đang chủ ý chờ để tung ra một ứng viên duy nhất vào phút chót nhằm tránh bị đánh bại từ sớm. Khả năng thứ hai nguy hiểm hơn cho đương kim chủ tịch, bởi nó không cho ai thời gian vận động ngược dòng.

Sai lầm của trọng tài không biến mất theo tiếng còi, nó sống tiếp trong mọi mùa giải. Cách đây vài năm, tôi từng phân tích một quả luân lưu và bị chỉ trích nặng vì trình bày thuần túy bằng số liệu. Khi ấy tôi học được một điều vẫn đúng cho đến hôm nay: đọc lá phiếu như đọc một cột số liệu sẽ dẫn tới kết luận sai. Sự ủng hộ của ban lãnh đạo CAF là dữ liệu, không phải kết quả. Dữ liệu chưa qua bỏ phiếu thì vẫn chỉ là dự báo.

Cảm xúc khán đài và giới hạn của luật lệ

Phe phản đối có một lợi thế mà họ chưa biết dùng: sự phẫn nộ của công chúng. Tiếng gọi thay đổi người đứng đầu FIFA vang khắp các diễn đàn, nhưng cảm xúc không tạo ra lá phiếu. Người ta ghét VAR vì nó chậm, tôi trân trọng nó vì nó không vội — và trong chính trị bóng đá, sự kiên nhẫn của thể chế thường thắng sự nóng giận của dư luận. Một chiến dịch chỉ có tiếng nói mà không có cơ chế vận động sẽ kết thúc ở đúng nơi nó bắt đầu.

Đồng thời, tôi từ chối đọc câu chuyện này như một màn trao đổi quyền lợi đơn giản. Châu Phi không ngồi vào bàn để làm cảnh. Một khối 54 phiếu tự nguyện công bố lập trường trước khi cuộc đua bắt đầu là một khối đang định giá sức mạnh của chính mình, và cái giá ấy sẽ được đòi ở thì tương lai, bằng tiền phát triển, bằng suất dự giải, bằng vị trí trong các ủy ban. Nếu Infantino thắng ở Rabat, món nợ chính trị ấy sẽ đến hạn.

Khi thánh đường im lặng, chỉ còn luật lệ cất tiếng. Nhưng luật lệ không quy định ai được hưởng lợi từ một chiến thắng. Đó là phần việc của con người, và phần việc ấy bắt đầu ngay sau khi lá phiếu cuối cùng được kiểm.

Cần theo dõi điều gì

Ba tín hiệu nên được đặt lên bàn theo dõi: tuyên bố riêng lẻ của từng hiệp hội châu Phi thay vì thông điệp chung của CAF; bất kỳ cái tên nào xuất hiện từ UEFA, AFC hoặc CONCACAF; và việc kế hoạch thương mại hóa giải đấu có quay lại dưới một hình thức kín đáo hơn hay không. Bóng đá ba năm đổi luật một lần, nhưng lòng tin của khán giả rất khó đổi.

Một cái còi có thể thay đổi số phận, nhưng không thể thay đổi sự thật trên sân. Điều tôi chờ đợi không phải là ai thắng ở Rabat, mà là liệu cuộc bầu cử có buộc FIFA phải nói rõ ai thực sự sở hữu World Cup — một tổ chức phi lợi nhuận của 211 hiệp hội, hay một pháp nhân thương mại đang tìm nhà đầu tư.