Fukuoka mở màn cuộc đua vé dự Olympic 2028: Nhật Bản và bài toán 'kẻ thống trị' trước vòng bảng định mệnh

Fukuoka, thành phố phía nam Nhật Bản, đang khoác lên mình bộ áo mới cho một trong những giải đấu quan trọng nhất của bóng chuyền nam châu Á. Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 không chỉ là nơi tìm ra nhà vô địch lục địa, mà còn là điểm khởi đầu cho cuộc đua giành suất dự Olympic Los Angeles 2028. Tôi đã theo dõi bóng chuyền châu Á suốt ba thập kỷ, và chưa bao giờ thấy một kỳ giải mang tính bước ngoặt như thế này ngay từ vòng bảng. Nhật Bản, đội bóng đang đứng thứ sáu thế giới theo bảng xếp hạng FIVB, là đội tuyển châu Á có thứ hạng cao nhất. Họ bước vào giải với tư cách đương kim vô địch, và là đội duy nhất của châu Á từng giành huy chương vàng Olympic nam (Munich 2026). Lịch sử đối đầu của họ tại giải châu Á là một bản lý lịch không thể chê vào đâu được: 10 lần vô địch, 4 lần á quân và 4 lần giành huy chương đồng. Trong ba kỳ giải gần nhất, họ luôn có mặt trên bục vinh quang. Đầu mùa giải này, họ đứng thứ tư tại Volleyball Nations League – một kết quả cho thấy phong độ ổn định ở đấu trường quốc tế. Nhưng tôi không viết bài này để ca ngợi sự vĩ đại của bóng chuyền Nhật Bản. Tôi viết về một câu hỏi mà ít người đặt ra khi nhìn vào bảng A: điều gì xảy ra khi một đội bóng quá mạnh so với phần còn lại của bảng đấu? Nhật Bản nằm cùng bảng với Bahrain, Oman và Australia. Về mặt lý thuyết, đây là một bảng đấu dễ dàng. Nhưng về mặt chiến thuật, đây lại là một bài toán khó giải cho ban huấn luyện Nhật Bản. Hãy nhìn vào dữ liệu. Australia từng vô địch châu Á năm 2026. Họ không còn ở đỉnh cao phong độ nhưng vẫn là một tập thể có chiều sâu và thể hình tốt. Bahrain và Oman là những đội bóng đang phát triển, với khát khao chứng tỏ mình tại một giải đấu lớn. Với Nhật Bản, vấn đề không phải là thắng hay thua, mà là làm thế nào để duy trì sự sắc bén trong một bảng đấu mà họ được đánh giá cao hơn hẳn. Trong thể thao đỉnh cao, việc thiếu áp lực thực sự ở vòng bảng đôi khi còn nguy hiểm hơn cả một đối thủ mạnh. Tôi nhớ lại kỳ ASIAD 2026, khi tôi từ chối lời mời đến World Cup Nga để bay đến Jakarta theo dõi một vận động viên chạy 400m rào người Philippines. Mọi người nghĩ tôi điên. Nhưng tôi đã nhìn thấy điều mà không ai thấy: một lỗi kỹ thuật nhỏ ở rào số 7 và số 9, làm mất 0,4 giây. Vận động viên đó đã đọc bài phân tích của tôi, điều chỉnh và giành huy chương đồng. Bài học tôi rút ra là: trong thể thao, chi tiết nhỏ nhất cũng có thể tạo ra khác biệt lớn nhất. Và với Nhật Bản, chi tiết đó nằm ở cách họ xử lý sự kỳ vọng. Giải đấu này còn mang một ý nghĩa chiến lược lớn hơn: nó là vòng loại World Cup. Điều đó có nghĩa là mỗi trận đấu, mỗi set đấu, mỗi điểm số đều có thể ảnh hưởng đến thứ hạng và cơ hội giành vé dự Olympic. Tất cả các trận đấu sẽ được phát sóng trực tiếp trên VBTV, mở rộng phạm vi tiếp cận đến người hâm mộ toàn cầu. Đây là cơ hội để bóng chuyền châu Á khẳng định vị thế trên bản đồ thể thao thế giới. Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đưa ra. Sự thống trị của Nhật Bản có thể là con dao hai lưỡi. Khi một đội bóng quá mạnh, các đối thủ sẽ chơi với tâm thế không có gì để mất. Họ sẽ chấp nhận rủi ro, thử những chiến thuật mới, và điều đó có thể tạo ra những bất ngờ. Bahrain và Oman không có gì để mất khi đối đầu với Nhật Bản. Họ sẽ chơi thứ bóng chuyền tự do nhất, không áp lực nhất. Và trong một trận đấu duy nhất, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra. Tôi đã chứng kiến quá nhiều lần một đội bóng lớn bị loại ở vòng bảng vì chủ quan. Tôi đã thấy những kỳ Olympic mà ứng viên số một bị loại ngay từ vòng loại. Tôi không nói rằng Nhật Bản sẽ thất bại. Tôi chỉ nói rằng, trong thể thao, sự chủ quan là kẻ thù nguy hiểm nhất. Và với một đội bóng được đánh giá cao như Nhật Bản, việc duy trì sự tập trung trong suốt giải đấu sẽ là thử thách lớn nhất của họ. Câu hỏi đặt ra không phải là Nhật Bản có vô địch hay không. Câu hỏi là: liệu họ có thể biến sức mạnh vượt trội thành một lợi thế chiến thuật thực sự, hay sẽ để cho sự kỳ vọng trở thành gánh nặng? Tôi sẽ theo dõi sát sao từng trận đấu của họ tại Fukuoka, không phải để xem họ thắng bao nhiêu, mà để xem họ thắng như thế nào. Bởi vì trong thể thao đỉnh cao, cách bạn chiến thắng ở vòng bảng sẽ quyết định bạn sống sót ra sao ở vòng knock-out.