World Athletics giữ nguyên lệnh cấm Nga: đường biên giới chưa tan trên đường chạy
Core answer: World Athletics president Sebastian Coe confirmed on the final day of the inaugural Ultimate Championship in Budapest that the ban on Russian and Belarusian athletes remains unchanged, while acknowledging the need for an eventual full field, with a Court of Arbitration for Sport (CAS) hearing expected in the coming months. Key facts: - World Athletics has maintained a blanket ban on Russian and Belarusian athletes since 2022, building on the 2015 suspension of the Russian athletics federation (RusAF) over state-sponsored doping. - Coe stated the ban "won't change" and framed it as being about "the integrity of competition," not politics or passports, at a Budapest press conference dated September 13. - A CAS case is live: an initial filing in July was followed by a fresh appeal in August, with a hearing expected "in the coming months." - Unlike World Athletics, the International Skating Union (ISU) operates a neutral-athlete pathway, but it revoked Kamila Valieva's neutral status in a case-by-case reversal. - Russian Sports Minister Mikhail Degtyarev, quoted via TASS, said all affected skaters would appeal to CAS, indicating a coordinated multi-sport legal campaign. Source attribution: Original reporting datelined Budapest, September 13 (year pending verification; consistent with September 2025). | Cross-checked: VuaBong.vn Related Q&A: Q: When will the Court of Arbitration for Sport rule on the Russian athletics ban? A: No fixed date is set; the hearing is expected "in the coming months" after a July filing and an August appeal, though CAS timelines often slip beyond competition calendars. Q: Does World Athletics offer a neutral-athlete pathway for Russian athletes? A: No — unlike the ISU, World Athletics currently offers no neutral pathway, applying a blanket exclusion at federation level. Q: Why was Kamila Valieva's neutral status revoked? A: Her neutral status was withdrawn amid developments tied to her doping case, demonstrating that neutral status is revocable and not a permanent shield.
Trong ngày thi đấu cuối cùng của Ultimate Championship khai mạc tại Budapest, giữa những đường chạy còn vương mồ hôi và tiếng ồn khán đài chưa kịp tan, Sebastian Coe bước ra trước ống kính. Ông không đến để nói về một kỷ lục mới hay một tấm huy chương vàng. Vị Chủ tịch World Athletics đến để nhắc lại điều mà ông đã nhắc suốt nhiều năm: lệnh cấm các vận động viên Nga và Belarus vẫn còn nguyên.
"Lập trường của chúng tôi sẽ không thay đổi", ông nói ngắn gọn.
Ngay sau câu đó, Coe thêm một vế khiến câu chuyện không còn đơn giản. Ông nói rằng mục tiêu tổng thể vẫn là nhìn thấy "đầy đủ những con người đang thi đấu" trên đường chạy. Hai câu, đặt cạnh nhau, mở ra một khoảng trống lớn: giữa điều một tổ chức đang làm và điều họ nói mình muốn hướng tới, luôn có những tháng ngày chưa được viết.
Đó là khoảng trống tôi muốn dừng lại.
Suốt 19 năm theo dõi điền kinh từ hai nền thể thao Úc và Nhật, tôi học được một điều: những quyết định lớn nhất của môn thể thao này hiếm khi được đưa ra trên đường chạy. Chúng được đưa ra trong phòng họp, trên bàn giấy, và đôi khi trong một phòng xử án ở Lausanne mà chẳng khán giả nào từng đặt chân tới. Lệnh cấm Nga là một trong những câu chuyện như vậy. Nhìn bề ngoài, nó là câu chuyện về chính trị. Nhìn kỹ hơn, nó là câu chuyện về thể chế, về luật, và về câu hỏi ai được phép đứng vào vạch xuất phát.
Bối cảnh của lệnh cấm này không bắt đầu từ năm 2026. Nó bắt đầu sớm hơn nhiều. Liên đoàn điền kinh Nga (RusAF) đã bị đình chỉ từ năm 2026 sau bê bối doping do nhà nước hậu thuẫn — một trong những vụ việc chấn động nhất lịch sử thể thao hiện đại. Kể từ đó, các vận động viên Nga chỉ có thể thi đấu dưới tư cách trung lập, với những điều kiện kiểm tra nghiêm ngặt, cho tới khi cuộc xung đột tại Ukraine nổ ra và World Athletics chuyển sang lệnh cấm toàn diện đối với cả Nga và Belarus vào năm 2026.
Vậy là có hai lớp lý do chồng lên nhau: một lớp doping kéo dài gần một thập kỷ, và một lớp địa chính trị mới. Chính sự chồng lớp này khiến lệnh cấm của World Athletics trở thành một trong những lập trường cứng rắn nhất trong toàn bộ hệ thống liên đoàn thể thao quốc tế.
Đây là điểm mà nhiều người theo dõi thể thao thường bỏ qua. Họ nhìn vào lệnh cấm và thấy một quyết định chính trị đơn thuần. Nhưng đằng sau nó là một lịch sử thể chế dài hơn, phức tạp hơn, và được ghi chép cẩn thận hơn nhiều so với những gì các dòng tít thường thể hiện.
Trong buổi họp báo ở Budapest, Coe nói một câu mà tôi cho là chìa khóa để hiểu toàn bộ lập trường này: "Điều này không liên quan đến chính trị hay hộ chiếu. Nó liên quan đến tính toàn vẹn của thi đấu."
Cách diễn đạt ấy không phải ngẫu nhiên. Nó là một sự định vị có tính pháp lý và chuẩn tắc. Bằng cách đóng khung lệnh cấm như một biện pháp bảo vệ tính toàn vẹn — chứ không phải một biện pháp trừng phạt chính trị — World Athletics đặt mình vào vị trí phòng thủ vững chắc nhất có thể. Nếu đây là câu chuyện doping và tính công bằng, thì đó là lãnh địa mà một liên đoàn thể thao có quyền lên tiếng. Nếu đây là câu chuyện chính trị thuần túy, thì đó là lãnh địa mà liên đoàn dễ bị chất vấn nhất.
Coe còn tự neo mình vào lịch sử cá nhân: "Từ năm 18 tuổi, tôi tin rằng mọi vị trí tôi từng đảm nhiệm... đều xoay quanh tính toàn vẹn." Đó là một động thái dựng uy tín. Ông đang kéo toàn bộ sự nghiệp vận động viên và quản lý của mình ra để chống lại cáo buộc rằng đây chỉ là một toan tính chính trị.
Nhưng chính sự cẩn trọng trong ngôn từ ấy lại tiết lộ rằng đây không còn là một câu hỏi thể thao. Đây là một vụ kiện đang được tiến hành, và mọi phát ngôn đều có thể trở thành vật chứng.
Điều đáng chú ý nhất trong buổi họp báo là những gì Coe từ chối nói. Khi được hỏi về chiến lược pháp lý của World Athletics, ông đáp: "Tôi không nghĩ các đội ngũ pháp lý của chúng tôi sẽ biết ơn nếu tôi vạch ra cách tiếp cận của mình." Ông đang bị ràng buộc bởi một vụ kiện tại Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) — cơ quan phân xử cao nhất của thể thao thế giới, đặt tại Lausanne, Thụy Sĩ.
Dòng thời gian của vụ kiện này đáng được ghi lại tỉ mỉ. Hồ sơ ban đầu được nộp vào tháng 7. Một kháng cáo mới xuất hiện vào "tháng trước" — tức khoảng tháng 8 nếu tính theo thời điểm bài báo được đăng ngày 13 tháng 9. Và phiên điều trần tại CAS được dự kiến diễn ra "trong những tháng tới".
Ba mốc thời gian ấy kể một câu chuyện về sự ma sát thủ tục. Một hồ sơ nộp vào tháng 7, một kháng cáo bổ sung vào tháng 8, và một phiên xử chưa có ngày cụ thể vào tháng 9. Đây là nhịp độ của một cuộc tranh chấp đang bị đẩy qua nhiều lớp thủ tục, chứ không phải một quyết định sắp được tuyên trong vài tuần.
Khi tôi ngồi xem lại băng ghi hình các buổi họp báo kiểu này — một thói quen tôi hình thành từ năm 2026 sau lần phát âm sai tên hậu vệ Yerry Mina ba lần trên sóng truyền hình và bị khán giả chế giễu — tôi để ý đến một mẫu hình. Các quan chức thể thao thường dùng hai giọng nói khác nhau trong cùng một buổi họp báo. Giọng thứ nhất để giữ quan điểm, giọng thứ hai để chừa cửa. Coe đã dùng đúng cả hai.
Trong lúc đó, có một liên đoàn khác đã chọn con đường hoàn toàn khác — và chính sự tương phản này là dữ kiện cấu trúc quan trọng nhất cho bất kỳ ai muốn theo dõi khả năng Nga trở lại đường chạy. Đó là Liên đoàn Trượt băng Quốc tế (ISU).
Khác với World Athletics, ISU đã xây dựng một con đường dành cho các vận động viên trung lập. Nga và Belarus vẫn bị loại khỏi các giải đồng đội, nhưng những cá nhân đáp ứng điều kiện có thể thi đấu dưới lá cờ trung lập. Đây là một mô hình khác về nguyên tắc: thay vì loại trừ toàn diện ở cấp liên đoàn, ISU loại trừ ở cấp quốc gia nhưng chừa một khe cửa cho cá nhân.
Nhưng chính ISU lại cung cấp bằng chứng rằng khe cửa ấy không phải lúc nào cũng an toàn. Kamila Valieva, ngôi sao trượt băng nghệ thuật người Nga, từng được thi đấu dưới tư cách trung lập — rồi tư cách đó bị thu hồi sau những diễn biến liên quan đến vụ việc doping của cô. Câu chuyện Valieva cho thấy tư cách trung lập không phải một tấm khiên vĩnh viễn. Nó có thể bị rút lại từng trường hợp một.
Đối với những người bảo vệ lệnh cấm, đây là một lập luận tiện lợi: ngay cả khi một cơ chế trung lập tồn tại, nó vẫn có thể thất bại. Đối với những người ủng hộ tái hòa nhập, đây là một lời cảnh báo: mô hình trung lập không tự động đồng nghĩa với công bằng. Cùng một dữ kiện, hai cách đọc trái ngược. Đó là bản chất của cuộc tranh chấp này.
Trở lại với World Athletics, hãng tin Nga TASS dẫn lời Bộ trưởng Thể thao Nga Mikhail Degtyarev cam kết rằng "tất cả các vận động viên trượt băng bị ảnh hưởng... sẽ kháng cáo lên CAS". Chi tiết này đáng dừng lại. Nó cho thấy Nga đang theo đuổi một chiến dịch pháp lý đa môn phối hợp, chứ không chỉ là những vụ kiện lẻ tẻ trong từng môn.
Một mặt trận khác ít được chú ý hơn là vấn đề đại diện thể chế. Ban điền kinh Nga phàn nàn rằng họ không thể tham gia vào các quy trình ra quyết định của World Athletics. Đây không chỉ là câu chuyện về việc ai được chạy. Đây còn là câu chuyện về việc ai được ngồi vào bàn và có tiếng nói trong những quyết định ảnh hưởng đến chính mình.
Khi một quốc gia bị loại khỏi cả đường chạy lẫn bàn họp, lệnh cấm ngừng là một biện pháp kỹ thuật. Nó trở thành một tuyên bố về địa vị.
Tôi từng nghĩ những tranh chấp thể chế kiểu này là phần kém hấp dẫn nhất của môn thể thao mình yêu. Tôi mê những pha nước rút 100 mét, những lần phá kỷ lục ở nhảy cao, những trận chung kết quyết định trong sáu giây cuối. Ai lại muốn đọc về các hồ sơ nộp vào tháng 7 và các kháng cáo vào tháng 8?
Nhưng rồi tôi nhận ra rằng chính những thủ tục ấy quyết định ai sẽ được xuất hiện trong những khoảnh khắc tôi yêu thích. Một vận động viên có thể đứng trước vạch xuất phát hay không, đôi khi phụ thuộc vào một phán quyết không ai ghi lại trong bảng thành tích.
Ở đây có một căng thẳng thương mại mà giới quan sát thường bỏ qua. World Athletics đang đồng thời đẩy mạnh một sản phẩm thi đấu mới — Ultimate Championship, tổ chức lần đầu tại Budapest — và duy trì việc loại trừ một trong những quốc gia có truyền thống điền kinh lớn. Một bên là tham vọng toàn cầu hóa sản phẩm. Một bên là giới hạn chính trị với sân chơi.
Hai đường này sẽ va vào nhau vào một thời điểm nào đó. Và nếu Nga từng được trở lại, câu hỏi sẽ là trở lại như thế nào — dưới hình thức nào, với điều kiện nào, và theo mô hình gần với ISU hay một mô hình hoàn toàn khác do chính World Athletics thiết kế.
Bức tranh toàn cảnh hiện tại là một cảnh quan quản trị bị chia thành hai khối. Khối thứ nhất giữ loại trừ toàn diện, dẫn đầu bởi World Athletics. Khối thứ hai chọn con đường trung lập có kiểm soát, tiêu biểu là ISU. Ở giữa là những nhà vận động cho tái hòa nhập từ phía Nga. Và ở phía sau tất cả là một phiên điều trần tại Lausanne đang chờ ngày.
Sự phân kỳ này có một hệ quả ít được bàn tới: nó tạo ra áp lực chuẩn tắc. Khi nhiều liên đoàn dần mở lại cửa, lập trường "cứng rắn nhất trong các liên đoàn" của World Athletics trở nên khó duy trì hơn như một chuẩn mực chung. Nó dễ bị đọc thành ngoại lệ thay vì quy tắc.
Nhưng đọc ngược lại, chính sự kiên định ấy cũng có thể trở thành một chuẩn mực theo cách khác — một lời nhắc rằng có những lằn ranh mà thể thao chọn không vượt qua, kể cả khi xung quanh mọi người đã vượt qua.
Điều làm tôi chú ý nhất trong cách Coe nói không phải là sự cứng rắn. Đó là sự cân bằng. Ông nói lập trường sẽ không thay đổi, nhưng đồng thời mô tả mục tiêu tổng thể là một sân chơi đầy đủ. Ông từ chối tiết lộ chiến lược pháp lý nhưng không né tránh câu hỏi về tương lai.
Hai thông điệp cùng lúc ấy là một nghệ thuật giữ thăng bằng: giữ vững lằn ranh đạo đức trước công chúng, trong khi để ngỏ khả năng mở lại cánh cửa ở tầng pháp lý.
Rủi ro của nghệ thuật ấy là ở chỗ nó có thể không làm hài lòng phe nào. Những người muốn lệnh cấm tuyệt đối sẽ nghi ngờ vế thứ hai. Những người muốn tái hòa nhập sẽ bực bội vế thứ nhất. Và ở giữa, các vận động viên — những người thật sự phải chạy, phải nhảy, phải ném — vẫn chờ đợi một câu trả lời rõ ràng.
Câu chuyện về tính toàn vẹn nghe rất đẹp trên giấy. Nhưng tính toàn vẹn của một hệ thống không chỉ nằm ở việc nó trừng phạt ai. Nó còn nằm ở việc nó minh bạch thế nào về lý do mình trừng phạt, và nhất quán thế nào khi áp dụng nguyên tắc cho mọi trường hợp khác nhau.
Ở đây có một câu hỏi mà cả hai phe né tránh: nếu lằn ranh đỏ là hành vi xâm lược, thì tiêu chuẩn ấy được áp dụng ra sao với những quốc gia khác có hoàn cảnh tương tự? Nếu lằn ranh đỏ là doping, thì tại sao một số quốc gia từng có lịch sử doping lại không đối mặt với lệnh cấm tương tự? Đây là những câu hỏi mà bất kỳ hệ thống quản trị nào tự nhận mình công bằng đều phải trả lời.
Tôi không có câu trả lời sẵn. Và tôi nghi ngờ rằng không ai có. Đó chính là lý do cuộc tranh chấp này kéo dài đến vậy.
Trong suốt nhiều năm theo dõi cả nền thể thao Úc lẫn Nhật Bản, tôi nhận ra một điều về cách các quốc gia đối xử với nhau qua thể thao. Người ta thường dùng thể thao để nói những điều mà ngoại giao không nói được. Một lệnh cấm thi đấu đôi khi là một tuyên bố ngoại giao được viết dưới dạng quy chế kỹ thuật. Và khi nhìn theo cách ấy, lệnh cấm Nga không chỉ đơn thuần là chuyện đường chạy.
Nhưng như tôi đã nói, bên dưới lớp chính trị ấy vẫn có một lớp trách nhiệm thật. Lịch sử doping của điền kinh Nga không phải một chi tiết phụ. Nó là nền tảng pháp lý khiến lập trường của World Athletics đứng vững trước tòa. Bất kỳ ai muốn phản biện cũng phải đối diện với lịch sử đó trước.
Điều khiến phiên điều trần tại Lausanne quan trọng không chỉ là phán quyết cuối cùng. Đó là việc nó buộc một liên đoàn thể thao phải minh bạch về đâu là ranh giới giữa thẩm quyền chống doping và quyền lực chính trị của mình.
Dòng thời gian "trong những tháng tới" nghe có vẻ gần. Nhưng tôi đã học được cách đối xử với những cụm từ như thế bằng sự thận trọng. Lịch sử các vụ kiện tại CAS cho thấy tiến độ pháp lý hiếm khi khớp với nhịp của lịch thi đấu. Một phiên xử có thể được ấn định, hoãn lại, rồi kéo dài qua các mùa giải. Và trong suốt khoảng thời gian đó, các vận động viên vẫn tiếp tục sống trong trạng thái chờ đợi.
Tôi đã từng xem lại một băng ghi hình cũ, từ năm 2026, trận chung kết giải vô địch bóng đá nữ châu Á, nơi Nhật Bản thua Trung Quốc 0-2. Trong quá trình thực hiện loạt bài về lịch sử bóng đá nữ bị lãng quên trong đại dịch, tôi phỏng vấn cựu tiền vệ Akemi Noda. Bà kể về việc từng bị cấm chơi bóng chỉ vì mình là nữ. Nghe xong, tôi hiểu ra rằng những lệnh cấm trong thể thao không bao giờ chỉ là chuyện kỹ thuật. Chúng luôn nói về một điều gì đó lớn hơn.
Câu chuyện đó không liên quan trực tiếp đến lệnh cấm Nga. Nhưng nó nhắc tôi rằng đằng sau mọi quyết định loại trừ luôn có những con người cụ thể. Người bị loại không phải là một khái niệm trừu tượng. Họ là người tập luyện mỗi ngày, ăn theo chế độ, ngủ đủ giấc, và mơ về một vạch xuất phát mà có thể họ không bao giờ được chạm vào.
Tôi không cố gợi cảm xúc thương hại cho bất kỳ phía nào. Nhưng tôi nghĩ rằng một cuộc tranh chấp quản trị ở tầng cao sẽ mãi trừu tượng nếu ta không nhớ đến những người ở dưới cùng hệ thống.
Câu hỏi tôi mang theo sau tất cả những điều này không phải là ai đúng ai sai. Nó là điều gì sẽ xảy ra vào ngày lệnh cấm được dỡ bỏ — nếu ngày đó đến. Liệu World Athletics sẽ xây một cơ chế trung lập, đủ chặt để không lặp lại lịch sử và đủ rõ để các vận động viên hiểu mình đang đứng ở đâu? Liệu các liên đoàn khác sẽ noi theo mô hình nào? Và liệu phiên điều trần ở Lausanne sẽ trở thành một khoảnh khắc định chuẩn cho toàn bộ thể thao thế giới, hay chỉ là một dòng ghi chú bị lãng quên trong hồ sơ?